Müzikte Zamanlar

Müzikte zamanlar,üzerinde iyi bir şekilde durulması gereken müziğin en temel konularındandır.Müzikte zamanlar derken öncelikle ayırmamız gereken ana başlıklar:vuruşların zamanlamaları,parça ölçülendirmeleri, metronom kavramı ve zamanlama terimleridir.Nota okumaya başlarken de bence ilk olarak üzerinde durulması gereken konu müzikte zamanlamalardır.Vuruşların zamanlarını iyice sindirmeden ölçüyü görmeden nota okumaya çalışmak oldukça saçmadır.Çünkü okunamaz.

   Vuruşların zamanlarını 8lik,4lük,16lık gibi birtakım ifadelerle gösteriyoruz.Bir 4lük iki sekizlik ve 4 16lık kadar zaman içerir.2 lik ise 4lüğün iki katı kadar zaman içerir 1lik ise 4 4lük kadar zaman içerir.Bu vuruşların gösterimleri şöyledir.

Örneklendirmeleri biraz artıralım.Mesela 8 tane 32lik vuruşun zamanı ile bir tane 4lüğün kapladığı zaman eşittir.Başka bir örnek olarak 16 lık bir vuruş 2lik bir vuruşun sekizde biri kadar zaman kaplar.Yani genellersek 4lük 8 lik olunca zaman yarıya düşer 16 lık olunca onunda yarısı olur. 2 lik bir vuruşta 4 lük vuruşun iki katı kadar zaman kaplar 1lik vuruş onun da iki katı zaman kaplar yani 4lüğün 4 katı zaman kaplar.Bir de nota okurken bazen notaların yanında bir nokta görebilirsiniz,bu noktalı notanın anlamı şudur:notanın zamanı ne kadarsa o zamanın yarısı kadar daha uzat anlamına gelmektedir.Mesela notalı 4lük vuruşun süresi 1 dörtlük+1 sekizlik kadardır(4lüğe yarısı kadar daha ekliyoruz,yani 8 lik ekliyoruz).Ya da noktalı bir 32 lik süresi=bir 32 lik+bir 64 lük tür.Yani kısaca noktalı notanın süresi yarısı kadar daha uzar.

      Ölçüyü belirleyen zamanı etkileyen olgular sadece vuruşlar değildir suslar da zamanı etkileyen faktörlerdendir.Sus yani herhangi bir ses içermeyen bir zaman aralığıdır,yani boş geçen zaman dilimidir.Susların zamanlarına göre gösterimi de aşağıdaki gibidir.Sırasıyla üstten alta doğu 1 lik sustan 64 lük susa kadar şekiller gösterilmektedir

  İşte bu suslar ve vuruşlar bir araya gelerek mezuru yani ölçüyü belirleyeceğimiz olguyu oluşturur.1 mezur içerisindeki geçen zaman bize ölçünün zamanını verir.Örneğin bir ölçü içinde 2 tane 4 lük 2 tane de 8 lik bulunuyorsa bu kısmın ölçüsü 3,4 lüktür çünkü dikkat ederseniz bu ölçüde geçen süre 3 tane 4 lük süresidir(2 tane 4lük ve 2 tane 8lik)

Ya da bir ölçü içinde 3 tane 8lik 2 tane 16lık 2 de 4 lük vuruşlar olursa bu kısmın ölçüsü de 4 4lüktür.Lütfen 4,4 lük olduğunu göremeyen arkadaşlar bunu görmeden geçmesinler.Ritim, zamanın belli bir süre içinde eşit veya değişik uzunluktaki parçacıklara bölünmesidir ve işte bu bölünen zamanların toplamı da ölçülerle belirlenebilecek olan bir durumdur.Parçaların ritimleri tamamen o parçanın ölçüsü ile alakalıdır.Bir ölçü düşünelim bu ölçü içinde 1 adet 2 lik vuruş ve 2 adet 8 lik ve 1 adet de 4 lük vuruş var bu parçaya kaç kaçlık bir ritm atılmalıdır.Cevap 4,4lük bir ritm atılmalıdır çünkü ölçü 4,4lüktür.Ya da 2 tane 4lük vuruş içeren ve de 5 tane de 8 lik vuruş içeren bir ölçüye 9,8lik ritm atılmalıdır çünkü kısmın ölçüsü 9,8liktir.Bir çok notada bunları görmenizi ve  örnekleri kendinizinde geliştirmenizi tavsiye ederim.Ritmi belirleyen ölçüdür.Müzikte zaman kavramı çok iyi kavranması şart olan bir konudur.

    Ölçüden de bahsettikten sonra ölçünün ilerleyiş zamanı vuruşların ilerleyiş zamanı önemlidir.Ritmi belirleyen ölçüdür ve bu ritmin akış hızını belirleyen olgu ise de tempodur yani metronomdur.Mesela farklı iki parçadaki 4lüklerin süreleri aynı olmayabilir.Bu konunun böle olmasını sağlayan da metronom terimidir.Yani temposudur.Metronom parçanın ilerleyiş hızını yani temposunu belirler.Mesela aynı notalar 60 metronomda 90 metronomluğun 3te 2 si hızında çalar.60 metronomda bir 4lük vuruş 1 saniye sürer yani her saniye 60 metronomda bir 4lüktür.Metronom arttıkça parça hızlanır.Metronom azaldıkça yavaşlar.Örneğin 120 metronomda olan bir parçayı biz 60 metronomda çalarsak hızını yarıya indirmiş oluruz.3 dakikalık bir parça 6 dakikalık olmuş olur.Vuruşların sürelerini artık hesaplayabiliriz.Örneğin 120 metronomda bir 8 lik vuruş 0.25 saniye süresindedir.60 metronomda bir 2 lik 2 saniyedir…gibi.240 metronomda bir 8 lik 120 metronomda bir 16lık kadar zaman kaplar.60 metronomda bir 2 lik 120 metronomda bir 1 lik kadar süre içerir…Örnekler üzerinden konuyu anlatmaya çalışıyorum,örnekler üzerinden konunun iyi anlaşılabileceğini tahmin edip kendinizin de örnekleri çoğaltmanız da yarar görüyorum.

   Parçanın metronomu yani temposu ile ilgili bazı ifadelerden bahsetmek istiyorum.Parçaların metronom aralıklarına göre bu ifadeler yazılır.Bu terimlerden bazıları:

-Largo(40-69 metronom arası)

-Larghetto(72-96 metronom arası)

-Adagio(100-120 metronom arası)

-Andante(126-152 metronom arası)

-Allegro(160-176 mtronom arası)

-Presto(184-208 metronom arası)

Bu seferlik te benden bu kadar arkadaşlar,bir daha ki yazımda tekrar görüşmek üzere.Yazımı okuyan herkese teşekkürler.Bana ulaşmak için,müzikal çalışmalarımı takip etmek için www.myspace.com/ekomurlu  adresini kullanabilirsiniz.ayrıca mail adresim:[email protected]  

Tekrar görüşmek üzere             

                                                                                Eren Kömürlü